Kriptoparalar ve Teknik Dokümanları

White paper Nedir?  

Teknik doküman (white paper) bir ekip veya şirketin çıkartacağı ürünün amacını, kapsamını, getireceği yenilikleri ve teknik detaylarını yazıp yayınladığı belgedir. Kriptoparalar için yayınlanan teknik dokümanların amacı da budur. Çıkış noktası, transfer işlemlerinin doğrulanmasında kullanılan konsensüs mekanizması, kriptopara üretimi ve dağılımı gibi bilgileri içeren bu doküman, hem proje ile ilgilenecek yatırımcıların ve teknoloji ekiplerinin, hem işlemleri doğrulayan kriptopara madencilerinin, hem de kullanıcıların anlayacağı şekilde yazılır.

BtcTurk | PRO'da TRY, USDT ve BTC karşılığında alıp satabileceğiniz kriptoparaların teknik dokümanlarına erişebileceğiniz kaynakları sizin için listeledik.

Bitcoin (BTC) White Paper

Bitcoin 31 Ekim 2008 tarihinde Satoshi Nakamoto rumuzuyla Kriptografi Yazışma Grubu isimli bir e-posta grubunda yayınlanan “Bitcoin: Eşlerarası Elektronik Nakit Sistemi” başlıklı teknik doküman ile ortaya çıkmıştır. 31 Ekim 2020’de Bitcoin Teknik Dokümanı’nın 12. yılını kutlarken, Satoshi Nakamoto’nun önerdiği elektronik para sisteminin dünya genelinde kullanılabilen bir ödeme yöntemi haline geldiğini söylemek mümkün.

Bitcoin teknik dokümanına https://bitcoin.org/bitcoin.pdf bağlantısından erişebilirsiniz.

Dash (DASH) White Paper

2014 yılında başlayan Dash projesi, başlangıçta hız ve kullanıcılar arasında kolayca takas edilebilir olmaya odaklanarak nakit paraya pratik bir alternatif olmayı amaçlamıştır. Dash, hem çevrimiçi hem de fiziksel satış noktalarında kullanıma uygun olarak tasarlanmış düşük işlem ücretli bir kriptopara olan Dash, aynı zamanda gizliliğe ve kullanılabilirliğe de odaklanmıştır.

DASH ile ilgili detayları bulabileceğiniz teknik dokümana https://github.com/dashpay/dash/wiki/Whitepaper bağlantısından erişebilirsiniz.

EOS (EOS) White Paper

EOS, yüksek transfer hızı ve esnekliğe sahip açık kaynaklı blokzinciri protokolüdür. EOS'u diğer blokzinciri platformlarından ayıran en temel özellik, EOS'un blokzinciri üzerine kurulmuş bir işletim sistemi gibi kurgulanmasıdır.2017'de tanıtıldığından beri iş dünyasının etkin biçimde kullanabileceği ilk blokzinciri platformu olarak bilinen EOS’un teknik dokümanına https://github.com/EOSIO/Documentation/blob/master/TechnicalWhitePaper.md sayfasından ulaşabilirsiniz.

Ethereum (ETH) White Paper

Ethereum, bilgisayar programcıları Vitalik Buterin ve Gavin Wood tarafından hayata geçirilen açık kaynaklı bir dağıtık hesaplama platformudur. Ethereum, Blockchain tabanlı yapısının yanı sıra, "akıllı sözleşme" isimli bir bilgisayar protokolünü desteklemektedir.

Ethereum projesi 2015’te hayata geçirilmiş olsa da teknik dokümanı ilk olarak 2013’te yayınlanmış ve günümüze kadar da bir çok versiyon almıştır. En güncel teknik detayların topluluklar tarafından geliştirilen projelerin de yer aldığı Ethereum teknik dokümanına projenin internet sitesinden erişilebilir: https://ethereum.org/en/whitepaper/

LINK, Chainlink ağının kriptopara birimidir. Ethereum platformunda üretilmiş bir ERC-20 akıllı kontrat jetonudur. Chainlink, akıllı kontratlara, harici veri bağlantısı sağlayan merkezi olmayan uzman ağ olarak geliştirilmiştir. Bu sayede, blokzincirinde yer almayan veriler, güvenli ve doğrulanabilir akıllı kontratlar ile ilişkilendirilebilmektedir. Chainlik, API (Uygulama Programlama Arayüzü) ile akıllı kontratlar arasında, merkezi olmayan güvenilir bağlantı sağlamaktadır.

Chainlink ağı ve LINK kriptopara birimine ait detayları bulabileceğiniz teknik dokümana https://link.smartcontract.com/whitepaper adresinden erişebilirsiniz.

Litecoin (LTC) White Paper

Altyapısı ve teknik ayrıntılarıyla Bitcoin ile çok büyük benzerlikler taşıyan Litecoin (LTC) 2011’de eski bir Google yazılımcısı olan Charlie Lee tarafından piyasaya sürüldü. Lee’nin “Gümüş Bitcoin” ifadesini kullandığı Litecoin, eşten eşe bir kriptopara ve açık kaynaklı bir yazılımdır. Altyapısı ve teknik ayrıntılarıyla Bitcoin ile çok büyük benzerlikler taşımaktadır.

LTC için yayınlanmış teknik dokümana https://litecoin.info/index.php/Main_Page sayfasından ulaşabilirsiniz.

Neo (NEO) White Paper

Varlıkları dijitalleştirmek için blokzinciri teknolojisi ve bu varlıkların yönetimini otomatikleştirmek için akıllı kontratları kullanan NEO (eski adıyla Antshares), 2014 yılında Da HongFei ve Erik Zhang tarafından kurulmuş, açık kaynaklı bir blok zinciri merkezi olmayan uygulama platformudur. Ölçeklenebilir bir dağıtık ağ ve dijital sözleşmeleri bir araya getirerek dijital dünya için "Akıllı Ekonomi" oluşturmayı amaçlamaktadır. Proje 2014 yılında Antshares ismiyle geliştirilmeye başlanmış ve kaynak kodları 2015'te yayınlamıştır. 2017'de ise "Akıllı Ekonomi" olarak güncellediği vizyonuyla beraber NEO olarak yeniden adlandırılmıştır.

NEO’nun teknik dokümanına https://docs.neo.org/docs/en-us/basic/whitepaper.html bağlantısından ulaşabilirsiniz.

TRON (TRX) White Paper

TRON, TRX kriptopara birimine dayanan, Blockchain tabanlı merkezi olmayan uygulamalar için bir işletim sistemidir. TRON ağı, sunduğu yüksek işlem kapasitesi, ölçeklenebilirlik ve ulaşılabilirlik seçenekleri ile güçlü bir altyapı sunmaktadır. 2014 yılında ortaya çıkan proje için en önemli adım 2017’de Justin Sun önderliğinde Singapur’da TRON Vakfı’nın kurulması ile gerçekleşmiştir. TRON blokzincirinin Varoluş Blok’u (Genesis Block) 25 Haziran 2018’de oluşturulmuştur.

TRON ve TRX için yazılmış teknik dokümana https://tron.network/static/doc/white_paper_v_2_0.pdf bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Tether (USDT) White Paper

Tether (USDT), itibari paralarla kriptopara birimleri arasında bir köprü görevi gören, üreticisi Tether şirketi tarafından değeri 1 Amerikan Doları’na sabitlenmiş bir kriptopara birimidir. Fiyatı, bir para birimine veya altın, gümüş gibi değerli bir varlığa sabitlenmiş kriptoparalar stabil/sabit fiyatlı kriptopara birimi olarak da adlandırılmaktadır. Piyasa hacmi bakımından en büyük kriptopara birimi olan Bitcoin ile gerçekleştirilen ticaret işlemlerinin yüzde 80’den fazlası Tether (USDT) ile yapılmaktadır.

2014'te RealCoin adıyla ortaya çıkan sabit fiyatlı kriptopara biriminin ismi 2015’te Tether olarak değiştirilmiştir. Günümüzde en yaygın olarak kullanılan stabil kriptopara birimidir. Tether için yayınlanan teknik dokümana https://tether.to/wp-content/uploads/2016/06/TetherWhitePaper.pdf bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Stellar Lumens (XLM) White Paper

Stellar Lumens (XLM), bankalar, ödeme sistemleri ve bireyler arasında düşük ücretli transferler yapılmasına olanak tanıyan Blockchain tabanlı bir dağıtık defter ağı olan Stellar ağının kriptopara birimidir. 2014’te Joyce Kim ve Jeb McCaleb tarafından hayata geçirilen Stellar ağı Stellar.org isimli kâr amacı gütmeyen bir organizasyon tarafından yönetilmektedir.

Projenin çıkışında odaklanılan tüm detayları bulabileceğiniz teknik dokümana https://assets.website-files.com/5deac75ecad2173c2ccccbc7/5df2560fba2fb0526f0ed55f_stellar-consensus-protocol.pdf bağlantısından erişebilirsiniz.

Ripple-XRP (XRP) White Paper

Ripple, geleneksel finans sisteminde gerçekleştirilen para transferlerinde var olan düşük işlem hızı ve yüksek maliyet gibi problemlere hızlı, düşük maliyetli ve tüm dünyada kullanılabilecek adil bir çözüm olarak ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Ripple protokolü 1970'li yılların başında ortaya çıkan SWIFT sisteminin yerini almayı hedeflemektedir. Ripple ağının kriptopara birimi XRP'dir. Ancak Ripple ağını kullanan banka ve ödeme kuruluşları, işlemlerini XRP kriptopara birimi ile gerçekleştirmezler.

Ripple ağı ve XRP kriptopara birimi hakkında daha detaylı bilgi için teknik dokümana https://ripple.com/files/ripple_consensus_whitepaper.pdf bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Cosmos (ATOM) White Paper

Cosmos ağı, “blokzincirlerinin interneti” (IoB) olarak tanımlanmaktadır. Cosmos ağı, farklı blokzincirlerini birbirine bağlayabilmektedir. Bu nedenle projenin çıkışındaki odak noktası kendi ağına öncelik vermek yerine, etkinliği kolaylaştıran hiçbir merkezi taraf olmadan programlı olarak veri paylaşabilen bir ağlar ekosistemini teşvik etmek olmuştur.

2017’de yapılan ICO ile satışa çıkan ATOM, Cosmos ağı’nın teminat kanıtı bir blok zinciri olan Cosmos Hub’ın kriptopara birimidir ve teknik dokümanına https://cosmos.network/cosmos-whitepaper.pdf adresinden erişebilirsiniz.

Tezos (XTZ) White Paper

Tezos, yazılım geliştiricilerin sansürlenemeyen ve üçüncü kişiler tarafından etkisiz hale getirilemeyen merkezi olmayan uygulamalar ve akıllı kontratlar oluşturabilecekleri, açık kaynaklı bir blokzinciri platformudur. Tezos blokzincirini diğerlerinden ayıran en önemli özellik, blokzincirinin kendi kendini geliştirebilmesi ve bölünmeye gerek kalmadan değişebilmesidir.

Tüm Tezos (XTZ) sahiplerinin protokol yönetimine katılabildiği Tezos, demokratik blokzinciri ekosistemi olarak tanımlanmaktadır. Tezos için yazılmış teknik dokümana https://tezos.com/static/white_paper-2dc8c02267a8fb86bd67a108199441bf.pdf bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Cardano (ADA) White Paper

Cardano, akıllı kontratlar için açık kaynak kodlu bir blokzinciri platformudur. ADA ise Cardano platformunun kriptopara birimidir.

2015’te geliştirilmeye başlanan Cardano platformu 2017’de Ethereum ve BitShares’in de kurucu ortaklarından olan Charles Hoskinson tarafından hayata geçirilmiştir.

Cardano’nun geliştiricileri ADA’nın 3. Nesil bir kriptopara birimi olduğunu savunmaktadır ve bilimsel bir felsefeden evrilen ve araştırmaya öncelik tanıyan bir yaklaşımla geliştirilen ilk merkeziyetsiz blokzinciri olma özelliği taşımaktadır. Cardano ve ADA’nın çıkış noktası ve diğer detaylarının yer aldığı teknik dokümana https://why.cardano.org/en/introduction/motivation/ bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Uniswap (UNI) White Paper

Uniswap, Ethereum platformundaki ERC20 dijital varlıkların takas edilmesi ve bu işlemlere likidite sağlamak için geliştirilmiş bir protokoldür. Uniswap platformunda işlemler Ethereum cüzdanları kullanılarak doğrudan Ethereum blokzincirinde gerçekleştirilir.

Uniswap protokolünde takas işlemlerinin gerçekleşme süreci ve diğer tüm detaylarına projenin teknik dokümanından bu bağlantı aracılığı ile https://uniswap.org/whitepaper.pdf erişebilirsiniz.

Maker (MKR) White Paper

Maker (MKR), Aralık 2017’de piyasaya sunulan merkeziyetsiz finans platformu MakerDAO’nun jetonudur. Ethereum blokzinciri üzerinde ve ERC-20 standardına sahiptir. Ulaşacağı maksimum arz miktarı ise 1.005.577 MKR olarak belirlenmiştir. MakerDAO platformu, platformun stabil kriptoparası DAI ve ERC-20 jetonu olan MKR'a ait tüm detaylara platformun teknik dokümanınından ulaşabilirsiniz. https://makerdao.com/en/whitepaper/

Ankr (ANKR) White Paper

Ankr  ağı, 2017'de Chandler Song ve Ryan Fang tarafından blokzinciri düğüm barındırma çözümleri oluşturacak dağıtık bilgi işlem platformu olarak kurulmuştur.  

Bulut depolama ve barındırma servisleri ile kıyaslandığında sistem kaynaklarının etkin kullanımı konusunda öne çıkan Ankr ve ağ içinde kullanılan ANKR jetonunun kurulumu, blokzinciri senkronizasyonu, yedekleme ve diğer tüm teknik detaylarına projenin teknik dokümanından erişebilirsiniz. https://s3-us-west-1.amazonaws.com/app.ankr.network/assets/Ankr_Whitepaper_20190524.pdf

OMG Network (OMG) White Paper

OMG Ağı 2017’de Vansa Chatikavanij tarafından kurulmuştur. Tayland merkezli bir teknoloji şirketi olan SYNQA'ya bağlı bir şirket olarak faaliyet göstermektedir. OMG ise ağ içindeki ödeme yollarından biri olarak kullanılmak üzere geliştirilen bir jetondur.  

OMG Ağı ve OMG jetonunun tüm teknik detaylarını içeren teknik dokümana https://docs.omg.network/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Enjin (ENJ) White Paper

Enjin 2017'de Maxim Blagov and Witek Radomski tarafından kullanıcılara, web siteleri, oyun içi ürünler ve bu ürünleri takas edebilecekleri sanal mağazalar sunan sosyal bir oyun platformu olarak  geliştirilmiştir. Aslında geçmişi bir oyun topluluğu olarak kurulduğu günlere yani 2009'a dayanmaktadır. Enjin platformunun kriptoparası olan ENJ ise Haziran 2018'de Ethereum blokzinciri üzerinde ERC20 formatında bir akıllı kontrat olarak geliştirilmiştir ve ENJ aracılığıyla, platformda üretilen dijital ürünler alınıp satılabilmektedir.

Özellikle NFT'lerin popüler olduğu bu günlerde Enjin platformu ve ENJ hakkında daha detaylı bilgi almak isterseniz platformun teknik dokümanına bu bağlantıdan  https://cdn.enjin.io/downloads/whitepapers/enjin-coin/en.pdf ulaşabilirsiniz.  

Avalanche (AVAX) White Paper

İsteyen herkese yeni bir blokzinciri geliştirmeye gerek kalmadan, merkeziyetsiz platform üzerinde kendi blokzincirini, dijital varlığını ya da kriptoparasını üretme imkanı veren Avalanche projesi Ava Labs'in CEO'su Cornell Üniversitesi Profesörü Emin Gün Sirer liderliğinde, Kevin Sekniqi ve Maofan Yin ortaklığında oluşturulmuş ve Eylül 2020'de piyasaya çıkartılmıştır.

Avalanche (AVAX) ile ilgili tüm teknik detayları ise https://www.avalabs.org/whitepapers adresinden projenin teknik dokümanına erişerek  bulabilirsiniz.

Basic Attention Token (BAT) White Paper

Ethereum blokzinciri üzerinde ERC-20 protokolüne sahip Basic Attention Token (BAT), blokzinciri tabanlı dijital reklamcılık platformu Brave Ads'in dijital varlığıdır ve 2017'de bir ICO ile piyasaya sürülmüştür. İnternet tarayıcısı sektöründe oldukça iyi tanınan Brendan Eich ve Brian Bondy tarafından oluşturulan Basic Attention Token (BAT) hakkındaki tüm teknik detayları BAT'ın teknik dokümanında bulabilirsiniz. https://basicattentiontoken.org/static-assets/documents/BasicAttentionTokenWhitePaper-4.pdf

Synthetix (SNX) White Paper

Synthetix, Ethereum blokzinciri üzerinde oluşturulmuş, kripto ve diğer dijital varlıklara likidite sağlayan bir merkeziyetsiz finans (DeFi) protokolüdür. Kullanıcılar Synthetix protokolü üzerinde diğer blokzincirlerine ait kriptopara, döviz, hisse senedi, ve emtia takas edebilirler ve Synth denen yüksek likiditeye sahip sentetik varlıklar sayesinde gelir elde edebilirler.

Synthetix protokolü ve SNX jetonunun tüm teknik detaylarını içeren teknik dokümana ise https://docs.synthetix.io/litepaper adresinden ulaşabilirsiniz.

Polygon (MATIC) White Paper

Polygon platformu, Ethereum blokzincirinde ölçeklenebilirlik ve altyapı geliştirme imkanı sunan ilk projelerden biridir. Polygon platformunda yerel ödeme işlemleri için kullanılan MATIC, Ethereum blokzincirinde çalışan bir ERC-20 jetonudur. MATIC ile ilgili tüm teknik detayları ise projenin teknik dokümanından erişebilirsiniz https://github.com/maticnetwork/whitepaper .

Filecoin (FIL) White Paper

FIL,  Filecoin ağının lokal kriptopara birimidir. Filecoin, Amerikalı bilgisayar uzmanı Juan Benet tarafından kurulmuştur. Benet aynı zamanda Interplanetary File System (IFS) projesini de geliştiren kişidir. Filecoin ağı, FIL ve IFS hakkındaki tüm teknik detayları teknik dokümanından bulabilirsiniz. https://filecoin.io/filecoin.pdf

Dogecoin (DOGE) White Paper

Logosunda Japon avcı köpeği Shiba Inu bulunan Dogecoin, 2013 yılında "şaka parası" olarak üretilmiş bir Litecoin çatallanmasıdır. Dogecoin, Reddit ve benzeri topluluk sitelerinde bahşiş vermek, ödeme yapmak için yaygın olarak kullanılan kriptoparalardan biridir. Dogecoin (DOGE)'in düşündüğünüz manada bir white paper yani teknik dokümanı bulunmuyor fakat ekibin motivasyonunu yansıtan web sitelerine https://dogecoin.com/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Chiliz (CHZ) White Paper

Chiliz, spor sektörüne odaklanan, spor ve eğlenceyi dijitalleştirmeyi amaçlayan bir projedir. Blokzinciri tabanlı Socios platformu ile entegre olarak çalışan Chiliz, taraftarların spor külüpleri ile etkileşim kurabilmesini sağlar. Taraftarlar, spor külüpleri için özel olarak üretilimiş dijital varlıkları satın alarak, hem spor külüplerine destek olabilir hem de spor külübünün etkinliklerine ve sportif oylamalarına katılabilir, külübün taraftar mağazalarından alışveriş yapabilir. Taraftarlar, Fan Token olarak adlandırılan spor kulüplerine özel üretilmiş kriptoparaları platformun dijital varlığı olan Chiliz (CHZ) ile satın alabilir.

Chiliz (CHZ)'in projesindeki tüm detayların yer aldığı teknik dokümana buradan erişebilirsiniz.  

Solana (SOL) White Paper

Solana (SOL) merkezi olmayan uygulamalar (dApp) geliştirmek için hızlı, güvenli, sansüre karşı korumalı bir blokzinciri projesi olarak oluşturulmuştur. Yüksek ölçeklenebilirlik ve düşük transfer süreleri ile özellikle bankacılık ve finans sektörünün blokzinciri adaptasyonunu hızlandırmak için geliştirilmiştir. Solana (SOL)'nın fikir, geliştirme ve uygulamaya geçişindeki tüm detayları projenin teknik dokümanında bulabilirsiniz https://solana.com/solana-whitepaper.pdf

Stacks (STX) White Paper

2017 yılında Blockstack ismiyle hayata geçen proje, ardından Bitcoin üzerinde daha iyi bir internet mottosuyla ve yenilenen ismi Stacks ile hayatına devam etmiştir. Bitcoin blokzincirinin gücüne, programlanabilir, merkezi olmayan uygulamaları ve akıllı kontratları eklemeyi amaçlayan Stacks (STX)'in tüm teknik detaylarının yer aldığı teknik dokümanına buradan erişebilirsiniz.

BtcTurk | PRO'ya üye olarak Bitcoin ve diğer kriptoparaları BtcTurk | PRO web sitesi ve BtcTurk | PRO mobil uygulaması aracılığıyla profesyonelce alıp satabilirsiniz.

BtcTurk | PRO mobil uygulamasını iOS cihazlar için AppStore, Android cihazlar için GooglePlay ve Huawei cihazlar için AppGallery uygulama marketlerinden indirebilirsiniz.